Προβολή Άρθρου

Η ιστορία των ασφαλίσεων διεθνώς

Η ασφαλιστική ιστορία ξεκίνησε με τον Κώδικα Hammurabi το 1750 Π.Χ. Το σύστημα που ανέπτυξαν οι Βαβυλώνιοι υιοθετήθηκε εκείνη την εποχή από τους εμπόρους της Μεσογείου και προέβλεπε την καταβολή «ασφαλίστρου» για την ακύρωση «εμπορικού δανείου» στην περίπτωση κλοπής φορτίου. Δηλαδή ο τόκος προσαυξανόταν με ασφάλιστρο και προέκυπτε η … προϊστορική μορφή του Bancassurance! Οι αρχαίοι Έλληνες και οι Φοίνικες εφάρμοσαν ένα παρόμοιο σύστημα για την προστασία των θαλάσσιων μεταφορών ενώ οι Ρόδιοι, γύρω στο 400-300 Π.Χ., πιστεύεται ότι επινόησαν την έννοια της «Γενικής Αβαρίας» καθώς οι ιδιοκτήτες ενός φορτίου πλήρωναν αναλογικά ασφάλιστρα για την αποζημίωση εκείνου που θα έχανε το εμπόρευμά του σε προσπάθεια αποσόβησης της βύθισης του πλοίου.

Η σταδιακή ανάπτυξη των πόλεων και του εμπορίου κατά το Μεσαίωνα, συνετέλεσε στην εμφάνιση μεμονωμένων ασφαλιστικών πρακτικών για την αντιμετώπιση πυρκαγιών, ναυαγίων, απαγωγών, πειρατικών επιδρομών, εξόδων κηδείας, αλλά και την παροχή βοήθειας σε συνθήκες επιδημιών και φτώχιας. Το πρώτο συμβόλαιο ναυτασφάλισης συντάχθηκε στην Ιταλική γλώσσα πάνω στο πλοίο “Santa Clara”, στο λιμάνι της Γένοβα το 1347 και προέβλεπε την άρση της υποχρέωσης του εμπόρου να αποπληρώσει το δανείου που είχε πάρει για την αγορά του εμπορεύματος, σε περίπτωση ναυαγίου. Αξίζει να σημειωθεί ότι τότε ο τόκος του ναυτοδανείου προσαυξανόταν με το ασφάλιστρο της ναυτασφάλισης, καθώς οι σημαντικότεροι δανειοδότες εκείνη την εποχή ήταν οι ίδιοι οι πλοιοκτήτες οι οποίοι χρησιμοποιούσαν τα ασφαλιστήρια συμβόλαια για να αποφύγουν τις κυρώσεις που προέβλεπε ο εκκλησιαστικός κανονισμός περί τοκογλυφίας…!

Οι Λομβαρδοί, έμποροι από τη βόρειο Ιταλία, ήταν εκείνοι που εισήγαγαν την έννοια της ναυτασφάλισης στην Αγγλία κυρίως τον 14ο και 15ο αιώνα θέτοντας τις βάσεις για τη συστηματική ανάπτυξη του κλάδου από το 16ο αιώνα και μετά, οπότε το Λονδίνο κατέστη η πρωτεύουσα των «θαλασσασφαλειών» διεθνώς. Το 1583 πραγματοποιήθηκε η πρώτη ασφάλιση ζωής με μορφή στοιχήματος, διάρκειας 12 μηνών, για λογαριασμό του William Gibbons ο οποίος πέθανε και οι δικαιούχοι εισέπραξαν το ποσό των 382,33 στερλίνων. Ο 17ος αιώνας θεωρείτε ίσως ο σημαντικότερος στην ασφαλιστική ιστορία χάρη σε δύο γεγονότα. Η μεγάλη φωτιά του Λονδίνου το 1666 αποτέλεσε το πρώτο αξιοσημείωτο γεγονός μαζικής καταστροφής σε καιρό ειρήνης, καθώς κάηκαν περισσότερες από 13.000 κατοικίες. Με αφορμή αυτό το γεγονός ο Nicholas Barbon, Άγγλος οικονομικός αναλυτής και κατασκευαστής κατοικιών, δημιούργησε το 1680 την πρώτη πυρασφαλιστική εταιρεία με την επωνυμία “Fire Office” και σκοπό την ασφάλιση κατοικιών. Το έτος 1688 έχει καταγραφεί στην ιστορία ως το χρονικό σημείο σύστασης και οργάνωσης της αγοράς των Lloyd’s Λονδίνου που σήμερα θεωρείται το σημαντικότερο κέντρο θαλασσίων και εξειδικευμένων ασφαλίσεων, καθώς επίσης και ο αρχαιότερος οργανισμός παγκοσμίως. Τέλος, το 1693 ο αστρονόμος Edmond Halley παρουσίασε τον πρώτο πίνακα θνησιμότητας ο οποίος βελτιώθηκε το 1756 από τον Joseph Dodson που με τη σειρά του παρουσίασε την πρώτη ηλικιακή κλίμακα ασφαλίστρων ζωής.

Οι πρώτες ασφαλιστικές εταιρίες άρχισαν να ιδρύονται στην Αγγλία και τις Η.Π.Α. από τις αρχές του 18ου αιώνα, αλλά τα περισσότερα σημαντικά γεγονότα συνέβησαν τον επόμενο αιώνα με την κορύφωση της βιομηχανικής επανάστασης. Ο κλάδος πυρός οχυρώθηκε τόσο νομοθετικά όσο και τεχνικά με πρωτεργάτες τους Γερμανούς που ανέπτυξαν τις πρώτες αντασφαλιστικές συμβάσεις μετά το 1820. Κύρια αφορμή των εξελίξεων, αποτέλεσαν οι αλλεπάλληλες πυρκαγιές του Λονδίνου, των υπολοίπων μεγάλων εμπορικών κέντρων και κυρίως η εκτεταμένη καταστροφή τεσσάρων συγκεκριμένων πόλεων, η είδηση των οποίων έκανε το γύρο του κόσμου. Το 1835 στη Νέα Υόρκη κάηκαν 700 κτίρια και το συμβάν αποτέλεσε την αφορμή για τη σύνταξη του πρώτου κανονισμού τήρησης αποθεματικών ασφαλιστικών προβλέψεων, στην πολιτεία της Μασαχουσέτης το 1837. Στην Ευρώπη, το 1842 παραδόθηκε στις φλόγες το 1/3 της πόλης του Αμβούργου όπου καταγράφηκαν 51 νεκροί και 200.000 άστεγοι. Εξαιτίας της συγκεκριμένης καταστροφής, το 1846 ιδρύθηκε η Cologne Re, πρώτη αντασφαλιστική εταιρεία. Γυρνώντας πάλι στην Αμερική, το 1871 η πόλη του Σικάγο γνώρισε τη χειρότερη πυρκαγιά μέχρι τότε, καθώς καταστράφηκαν περίπου 17.000 κτίρια. Τέλος, καθοριστικότερη όλων στάθηκε η βιβλική καταστροφή της πόλης του Αγίου Φραφκίσκου τη 18η Απριλίου 1906, όταν μετά από σφοδρό σεισμό έντασης 8,25 ρίχτερ, ξέσπασε πυρκαγιά σε τριάντα περίπου μέτωπα, με τελικό απολογισμό το θάνατο 3.000 ανθρώπων και την καταστροφή 300.000 κτιρίων! Το αξιοσημείωτο στη συγκεκριμένη περίπτωση ήταν ότι είχε ασφαλιστεί το 90% των κτιρίων και το ότι ο Cuthbert Heath, χαρισματικός Underwriter στην αγορά του Λονδίνου, εισηγήθηκε την κάλυψη όλων των απαιτήσεων αποζημίωσης οι οποίες άγγιξαν τα 50.000.000 δολάρια (ένα δισεκατομμύριο δολάρια σήμερα), παρά το ότι δεν υπήρχε κάλυψη έναντι του σεισμού! Το γεγονός αυτό έλαβε μεγάλη δημοσιότητα, εδραίωσε τη φήμη των Lloyd’s και ενίσχυσε την ασφαλιστική συνείδηση του Δυτικού Κόσμου.

Πέραν των ναυτασφαλίσεων και της ανάπτυξης του κλάδου πυρός, από τα μέσα του 19ο αιώνα μέχρι και τις αρχές του 20ο αιώνα, ξεκίνησε η συστηματική ανάπτυξη όλων σχεδόν των ασφαλιστικών κλάδων. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται άμεσα με την ανάπτυξη των μεσιτών ασφαλίσεων στην αγορά του Λονδίνου οι οποίοι μετά το 1880 εγκατέλειψαν την αποκλειστική διαχείριση των θαλάσσιων κινδύνων και με τη σύμπραξη ταλαντούχων underwriters επεκτείνανε τις εργασίες τους στους υπόλοιπους κλάδους. Ηγετική φυσιογνωμία της εποχής, ο Cuthbert Heath ήταν πρωτοπόρος αναπτύσοντας στην αγορά των Lloyd’s κλάδους πέραν των ναυτασφαλίσεων και πυρασφαλίσεων και ίδρυσε μεταξύ άλλων τη δική του μεσιτική εταιρεία μεσολαβώντας για την αντασφάλιση κινδύνων πυρός. Χρονολογικά, το 1848 δημιουργήθηκε η “Railway Passengers Assurance Company” με σκοπό την αποζημίωση ατυχημάτων από την κίνηση των τραίνων. Η βιομηχανική επανάσταση έφερε μαζί της και κινδύνους από τη λειτουργία των νέων μηχανών. Σημαντικότερο πρόβλημα ήταν η έκρηξη των ατμολεβήτων που πρωτοασφαλίστηκε το 1854 από την “Steam Boiler Assurance Company”. Μετά το 1880, η σταδιακή αύξηση των τροχήλατων και αυτοκινούμενων οχημάτων οδήγησε στη νομοθετική ρύθμιση για την υποχρεωτική ασφάλιση αστικής ευθύνης. Το 1885 εμφανίστηκαν τα πρώτα συμβόλαια ασθενειών και το 1897 θεσμοθετήθηκε η υποχρεωτική ασφάλιση έναντι εργατικών ατυχημάτων. Τέλος, το 1923 η “British Aviation Insurance Group” άρχισε να προσφέρει ασφαλιστική κάλυψη στις αεροπορικές μεταφορές.

Τον 20ο αιώνα, οι κλάδοι που αφορούν τον άνθρωπο παρουσίασαν μεταπολεμικά σημαντική ανάπτυξη, παράλληλα με τη λειτουργία διαφόρων αναδιανεμιτικών συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης. Οι δημογραφικές και οικονομικές αλλαγές που διαδραματίστηκαν προς το τέλος του 20ου αιώνα, ανέδειξαν το αδιέξοδο αυτών των συστημάτων και πρόταξαν την ανάγκη σύμπραξης κοινωνικής και ιδιωτικής ασφάλισης. Αυτή η εξέλιξη, παράλληλα με την έξαρση των καταστροφικών φυσικών κινδύνων και την ολοένα αυξανόμενη ανάγκη κάλυψης κινδύνων αστικής ευθύνης, δημιουργεί για την παγκόσμια ασφαλιστική βιομηχανία μία ισχυρή προοπτική ανάπτυξης τον 21ο αιώνα.

 

Γιώργος Σεραφειμίδης

« Επιστροφή στα νέα